Μέλη και φίλοι του Συλλόγου μας, ξεναγηθήκαμε σήμερα το απόγευμα – όπως ήταν προγραμματισμένο – στην έκθεση “Εικαστικό ταξίδι στο Άγιον Όρος”, στην Αγιορειτική Εστία, από τον διευθυντή της κο Αναστάσιο Ντούρο.
Μία έκθεση, η οποία είναι βασισμένη σε έργα προερχόμενα από δημόσιους πολιτιστικούς φορείς της Θεσσαλονίκης [Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης, Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών ΑΠΘ, Κεντρική Βιβλιοθήκη ΑΠΘ, ΕΜΣ, ΕΒΕΘ] και αγιορείτικες μονές [ Ιερά Μονή Διονυσίου, Αγιορειτική Πινακοθήκη Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας, Ιερό Κοινόβιο Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (Ορμύλια) ] , αναδεικνύει τους καλλιτεχνικούς καρπούς που προέκυψαν από την ανάγκη των δημιουργών για αποθησαύριση των πνευματικών και αισθητικών αξιών που επί αιώνες καλλιεργούνται στο Άγιον Όρος.
Μία – ακόμη – έκθεση στην Αγιορειτική Εστία, η οποία στεγάζεται σε ένα κτήριο το οποίο χαρακτηρίστηκε το 1994 ως «Δημοτικό Μουσείο Ιστορίας» της πόλης.
Ένα κτήριο εμβληματικό, ως προς την ιστορία του, που το επέτρεψε να υπάρχει ως σήμερα από το 1899, όταν κτίστηκε σε σχέδια του φημισμένου αρχιτέκτονα Ξενοφών Παιονίδη, του οποίου τη σφραγίδα φέρουν πολλά λαμπρά κτίρια στη Θεσσαλονίκη όπως το Παπάφειο, η βίλλα Μορντώχ, η Σχολή Τυφλών, το πρώην Ιταλικό Προξενείο και πολλά άλλα.
Ένα κτήριο, πρώην κατοικία – και αργότερα και κλινική – της οικογένειας του ιατρού Ιωάννου Νεδέλκου από την Έδεσσα, ο οποίος ήλθε στη Θεσσαλονίκη το 1898 και εργάστηκε ως γιατρός στο Θεαγένειο και το Λοιμωδών.
Ήταν μία δραστήρια προσωπικότητα με κοινωνική προσφορά στην Έδεσσα και ενεργή συμμετοχή στον Μακεδονικό Αγώνα και υπήρξε ο ιδρυτής του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης.
Ο γιός του Κων/νος Νεδέλκος, γιατρός και ο ίδιος, συνέχισε την παράδοση του πατέρα του, επιστημονική και κοινωνική, ενεργός πολίτης μέλος της επιστημονικής και ακαδημαϊκής κοινότητας, της ΧΑΝΘ κ.λ.π.
Το 1930 ανεγείρεται στο πίσω μέρος της αυλής τριώροφο οίκημα που χρησιμοποιείται ως κλινική και αυτή δίνει το όνομά της στο σύνολο του οικήματος, που μένει έκτοτε γνωστό ως «Κλινική Νεδέλκου».
Με το μεγάλο σεισμό της Θεσσαλονίκης το 1978, τον χαρακτηρισμό όλου του κτηρίου ως “κόκκινο”, την αποχώρηση της οικογένειας Νεδέλκου, την έναρξη της διαδικασίας από τον Δήμο της απαλλοτρίωσης του οικοπέδου, με στόχο τη διάνοιξη της οδού Πατριάρχου Ιωακείμ ώστε να διαμορφωθεί ο οπτικός άξονας που θα συνέδεε τους ναούς Αγίας Σοφίας, Αγίου Παντελεήμονα και Αγίου Γεωργίου (Ροτόντα) – ενός από τους μνημειακούς άξονες του σχεδίου Εμπράρ – ξεκινά μία γραφειοκρατική κατάσταση με αποφάσεις, αναστολές, επανεξετάσεις και αντεγκλήσεις από το 1983 και μέχρι το 1996.
Κι όλα αυτά για ένα κτήριο που είχε τραυματιστεί σοβαρά από τον σεισμό, είχε λεηλατηθεί, του οποίου είχε καταρρεύσει η οροφή και το οποίο – προκειμένου να μην απαλλοτριωθεί από τον Δήμο – ο ιδιοκτήτης του προσπαθεί να το σώσει και με ιδιόχειρη διαθήκη το χαρίζει στον Δήμο !
Οι παλινωδίες και οι διάφορες αυτές αναποφασιστικότητες θα ξεπεραστούν το 1983, όταν με απόφαση του ΥΠΕΧΩΔΕ το κτήριο Νεδέλκου χατακτηρίζετα διατηρητέο, όπως και άλλα 1000 κτήρια.
Η αποδοχή της δωρεάς από την Δήμο Θεσσαλονίκης το 1994 και η απόφαση του φορέα της “Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης” το 1996, για την αποκατάσταση του ‘διατηρητέου κλινική Νεδέλκου’ στο πρόγραμμα της διάσωσης 20 διατηρητέων κτιρίων της Θεσσαλονίκης, σηματοδοτούν την έναρξη των έργων στατικής στερέωσης και των βασικών λειτουργικών στοιχείων.
Αυτό έχει ως συνέπεια το κτίριο να αποκατασταθεί σε μεγάλο βαθμό, να ζωντανεύσει αργότερα και να αφιερωθεί στον πολιτισμό και στη Θεσσαλονίκη.
Η Αγιορειτική Εστία, είναι ο φορέας που ίδρυσαν ο Δήμος Θεσσαλονίκης και η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους το 2000 με στόχους επιστημονικούς, πολιτιστικούς και ερευνητικούς, έχει ως αντικείμενο κυρίως την ανάδειξη στην Ελλάδα και στο εξωτερικό της μεγάλης πολιτιστικής και πνευματικής παρακαταθήκης του Αγίου Όρους, μνημείο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς κατά την UNESCO, καθώς και την ανάδειξη των μακραίωνων δεσμών μεταξύ Θεσσαλονίκης και Αγίου Όρους.
Στον εκθεσιακό χώρο λοιπόν της Αγιορείτικης Εστίας – Κτήριο Νεδέλκου ξεναγηθήκαμε εμείς σήμερα, στην έκθεση «Εικαστικό ταξίδι στο Άγιον Όρος» με έργα σπουδαίων Ελλήνων εικαστικών της περιόδου 1922-1995, όπως των : Σπύρου Παπαλουκά, Λυκούργου Κογεβίνα, Πάνου Παπανάκου, Νίκου Γ. Πεντζίκη, Πολύκλειτου Ρέγκου, Γεώργιου Μόσχου, Γιώργου Δούκα, Χρήστου Δέλλιου, Νίκου Φωτάκι, Ιωάννη Βράνου, Νίκου Βακαλόπουλου, Κλειώς Νάτση, Ευθύμιου Παπαδημητρίου, Νίκου Σαχίνη, Κώστα Γραμματόπουλου, Γιώργου Βελισσαρίδη, Πάνου Βαλσαμάκη και Γιώργου Κοσμαδόπουλου.
.
Εμείς που την επισκεφτήκαμε, σίγουρα κάτι ωφεληθήκαμε, σίγουρα κάτι διαφορετικό ακούσαμε και σίγουρα φύγαμε ευγνώμονες διότι έχουμε την Ευλογία να έχουμε ένα Άγιο Όρος στην Ελλάδα !
Έναν χώρο που αποτελεί τη μεγαλύτερη και σπουδαιότερη μοναστική πολιτεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Έναν τόπο ευλογημένο, κατανυκτικό, μυσταγωγικό, φύλακα της ιστορίας και της θρησκείας μας, που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τόπους της Βαλκανικής και της Ευρώπης εξαιτίας της ανυπολόγιστης θρησκευτικής, ιστορικής και πολιτισμικής του αξίας.
.
Ως Σύλλογος, ευχαριστούμε όσες κι όσους παραβρέθηκαν σήμερα στην ενδιαφέρουσα αυτή ξενάγηση.
